बातम्या

Kolhapur Ganeshotsav: गणेशोत्सवाला पीओपीचा विळखा; ८०% मूर्ती पीओपीच्या

By Shivani - 8/8/2026 4:18:00 PM
Share This News:

गणेशोत्सवाला ‘पीओपी’चा विळखा! कोल्हापुरात यंदा ८० टक्क्यांहून अधिक मूर्ती पीओपीच्या

Kolhapur Ganeshotsav:

गणेशोत्सवाला अवघा सव्वा महिना शिल्लक असताना कोल्हापुरात गणेशमूर्ती निर्मितीच्या कामाला वेग आला आहे. शहर आणि परिसरातील मूर्तिकारांकडून गणेशमूर्ती तयार करण्याचे काम युद्धपातळीवर सुरू असून, यंदा तयार होणाऱ्या गणेशमूर्तींपैकी ८० टक्क्यांहून अधिक मूर्ती पीओपीच्या असण्याची शक्यता आहे. पर्यावरणपूरक शाडूच्या मातीच्या मूर्तींची मागणी असली, तरी कमी वेळेत मोठ्या प्रमाणात उत्पादन करता येत असल्याने मूर्तिकारांकडून पीओपीच्या मूर्तींना अधिक पसंती दिली जात आहे.

कोल्हापूरमध्ये दरवर्षी सुमारे ५ लाख गणेशमूर्ती तयार केल्या जातात. या मूर्तींना केवळ स्थानिक बाजारपेठेतच मागणी नसून त्यातील जवळपास ४० टक्के मूर्ती कर्नाटक आणि गोवा या राज्यांमध्ये पाठवल्या जातात. त्यामुळे गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर कोल्हापूरमधील मूर्तिकार आणि संबंधित व्यावसायिकांची लगबग वाढली आहे.

दिवसाला १०० ते २०० मूर्ती तयार

गणेशमूर्ती तयार करण्यासाठी लागणारा वेळ हा पीओपी आणि शाडू मातीमध्ये मोठा फरक आहे. शाडूच्या मातीची मूर्ती तयार करण्यासाठी साधारण २० दिवसांचा कालावधी लागतो. त्याउलट पीओपीच्या साच्यांचा वापर केल्यामुळे दिवसाला १०० ते २०० मूर्ती तयार करणे शक्य होते.

गणेशोत्सवापूर्वी मोठ्या प्रमाणात मूर्ती तयार करून त्या वेळेत बाजारात पाठवणे आवश्यक असल्याने पीओपीच्या मूर्ती तयार करणे मूर्तिकारांसाठी तुलनेने सोपे आणि वेगवान ठरते. यामुळेच यंदाही पीओपीच्या मूर्तींचे उत्पादन मोठ्या प्रमाणात सुरू आहे.

कर्नाटकात पीओपीवर बंदी, महाराष्ट्रात उत्पादन सुरू

कर्नाटकात पीओपीच्या गणेशमूर्तींवर बंदी लागू करण्यात आली आहे. मात्र, महाराष्ट्रात सध्या पीओपीच्या मूर्तींच्या उत्पादनावर तशी बंदी नसल्याने कोल्हापुरात त्यांचे उत्पादन मोठ्या प्रमाणात सुरू आहे. विशेष म्हणजे कोल्हापुरातून दरवर्षी मोठ्या प्रमाणात गणेशमूर्ती कर्नाटकात जातात.

त्यामुळे एका बाजूला कर्नाटकात पीओपीच्या मूर्तींवर बंदी असताना दुसऱ्या बाजूला कोल्हापुरातून या मूर्तींचा पुरवठा होण्याचे चित्र आहे. यामुळे पीओपीच्या वापराबाबत पर्यावरणीय आणि प्रशासकीय पातळीवर पुन्हा चर्चा होण्याची शक्यता आहे.

शाडूच्या मूर्ती पर्यावरणपूरक, मात्र उत्पादनासाठी अधिक वेळ

पीओपीच्या मूर्तींच्या विसर्जनामुळे जलप्रदूषणाचा प्रश्न निर्माण होतो. त्यामुळे पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवासाठी शाडू मातीच्या मूर्तींचा वापर करण्याचे आवाहन पर्यावरणप्रेमी आणि विविध संस्थांकडून केले जाते.

शाडूच्या मातीपासून तयार केलेल्या मूर्ती पाण्यात तुलनेने सहज विरघळतात. मात्र, त्यासाठी अधिक वेळ, मेहनत आणि कुशल कारागिरीची आवश्यकता असते. त्यामुळे मोठ्या प्रमाणात मागणी पूर्ण करण्यासाठी अनेक मूर्तिकार पीओपीकडे वळतात.

यंदा गणेशमूर्ती महागण्याची शक्यता

गणेशमूर्ती तयार करण्यासाठी लागणारी माती, रंग, इंधन आणि वाहतूक यांचा खर्च वाढला आहे. त्यामुळे यंदा गणेशमूर्तींच्या किमतीत वाढ होण्याची शक्यता आहे. मूर्तीचा आकार, वापरलेले साहित्य, रंगकाम आणि सजावटीनुसार दरामध्ये फरक पडणार आहे.

गणेशोत्सव जवळ येत असताना कोल्हापुरातील मूर्तिकारांकडून मागणीचा अंदाज घेत मूर्ती तयार करण्याचे काम सुरू आहे. पुढील काही दिवसांत मूर्तींच्या निर्मितीला आणखी वेग येणार असून, बाजारपेठेत गणेशमूर्तींची आवकही वाढणार आहे.

पर्यावरण आणि व्यवसायाचा समतोल साधण्याचे आव्हान

कोल्हापूरची गणेशमूर्ती निर्मितीची परंपरा मोठी असून, या व्यवसायावर अनेक मूर्तिकार आणि कारागिरांचे कुटुंब अवलंबून आहेत. त्यामुळे मूर्तिकारांसाठी कमी वेळेत मोठ्या प्रमाणात मूर्ती तयार करणे महत्त्वाचे आहे. दुसरीकडे पीओपीमुळे होणाऱ्या पर्यावरणीय परिणामांचा प्रश्नही गंभीर आहे. त्यामुळे मूर्तिकारांचा व्यवसाय, ग्राहकांची मागणी आणि पर्यावरणाचे संरक्षण यांचा समतोल कसा साधला जाणार, हा यंदाच्या गणेशोत्सवातील महत्त्वाचा मुद्दा ठरणार आहे.