व्यवसाय

कर्जवसुलीबाबत RBIचा मोठा निर्णय बँकांच्या मनमानीला बसणार लगाम

By Shivani - 7/8/2026 3:59:48 PM
Share This News:

RBI Loan Recovery Rules: कर्जवसुलीबाबत RBIचा मोठा निर्णय; बँकांच्या मनमानीला बसणार लगाम!

RBI Loan Recovery Rules - 

कर्जाची परतफेड करताना ग्राहकांना त्रास देणाऱ्या वसुली पद्धतींवर भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) कठोर नियम लागू केले आहेत. कर्जदारांकडून वसुली करताना बँका आणि वित्तीय संस्थांनी ग्राहकांच्या अधिकारांचे पालन करणे आवश्यक आहे. त्यामुळे कर्ज थकले असले तरी ग्राहकांना धमकावणे, सतत फोन करणे किंवा अयोग्य पद्धतीने दबाव आणणे यावर आता मर्यादा येणार आहेत.

कर्जवसुली करताना बँकांना काय काळजी घ्यावी लागणार?

RBIच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, कर्जवसुली एजंट किंवा बँकेच्या प्रतिनिधींनी ग्राहकांशी सभ्य आणि योग्य पद्धतीने संवाद साधणे अपेक्षित आहे. कर्जदाराला त्रास होईल अशा पद्धतीने वसुली करण्यास मनाई आहे. विशेषतः धमकी देणे, अपमानास्पद भाषा वापरणे किंवा मानसिक दबाव आणणे अशा प्रकारच्या वर्तनावर RBIने आक्षेप घेतला आहे.

सकाळी-सकाळी आणि रात्री उशिरा फोन करता येणार नाही

कर्जाच्या वसुलीसाठी ग्राहकांना सतत फोन करून त्रास देण्याच्या तक्रारी यापूर्वीही समोर आल्या आहेत. RBIच्या नियमांनुसार, रिकव्हरी एजंटनी ग्राहकांशी संपर्क साधताना ठरावीक वेळेचे पालन करणे आवश्यक आहे. म्हणजेच, अयोग्य वेळेत वारंवार फोन करून कर्जदारावर दबाव आणण्यास बँकांना मुभा नाही.

रिकव्हरी एजंटची जबाबदारी बँकेचीच

कर्जवसुलीसाठी बँक किंवा वित्तीय संस्था बाहेरील रिकव्हरी एजन्सीची मदत घेत असली तरी त्या एजंटच्या वर्तनाची जबाबदारी संबंधित संस्थेवरच राहते. ग्राहकाला रिकव्हरी एजंटकडून गैरवर्तनाचा सामना करावा लागल्यास संबंधित बँक किंवा वित्तीय संस्थेकडे तक्रार करता येते.

ग्राहकांना काय करता येईल?

कर्जवसुलीच्या नावाखाली धमकी, शिवीगाळ, सतत फोन किंवा अन्य त्रास होत असल्यास ग्राहकाने संबंधित कॉल, मेसेज किंवा इतर पुरावे जतन करावेत. त्यानंतर प्रथम संबंधित बँकेच्या तक्रार निवारण यंत्रणेकडे तक्रार करता येते. बँकेकडून समाधानकारक प्रतिसाद मिळाला नाही, तर RBIच्या Complaint Management System मार्फत तक्रार करण्याचा पर्याय उपलब्ध आहे.

कर्ज थकले असल्यास नियमांचा अर्थ काय?

RBIच्या नियमांचा अर्थ असा नाही की कर्जदाराला कर्ज फेडावे लागणार नाही. कर्जाची परतफेड करण्याची जबाबदारी कायम राहते. मात्र, कर्जवसुली करताना बँका आणि त्यांच्या एजंटनी कायदेशीर व सभ्य पद्धतीचा अवलंब करणे आवश्यक आहे. त्यामुळे कर्जदारांनीही आपले EMI, कर्ज खाते आणि बँकेशी झालेला पत्रव्यवहार याची योग्य नोंद ठेवणे महत्त्वाचे आहे.

 थोडक्यात महत्त्वाचे बदल

- कर्जवसुली करताना ग्राहकाला धमकावता येणार नाही.
- अपमानास्पद किंवा त्रासदायक भाषेचा वापर करता येणार नाही.
- वारंवार आणि अयोग्य वेळेत फोन करून दबाव आणता येणार नाही.
- रिकव्हरी एजंटच्या गैरवर्तनासाठी संबंधित बँक/संस्था जबाबदार राहू शकते.
-  ग्राहकांना तक्रार निवारणाची प्रक्रिया वापरता येते.
- मात्र, कर्जाची परतफेड करण्याची ग्राहकाची जबाबदारी कायम राहते.