बातम्या

UPI वापरणाऱ्यांना मोठा दिलासा! सामान्य ग्राहकांकडून कोणतेही शुल्क आकारले जाणार नाही

By Shivani - 8/8/2026 5:48:10 PM
Share This News:

UPI Payment Charges: UPI पेमेंटवर ग्राहकांना शुल्क नाही! PhonePe CEO समीर निगम यांचा मोठा खुलासा

नवी दिल्ली : 

UPI वापरणाऱ्या कोट्यवधी ग्राहकांसाठी दिलासादायक बातमी आहे. UPI व्यवहारांसाठी सामान्य ग्राहकांकडून कोणतेही शुल्क आकारले जाणार नाही, असे PhonePe चे CEO समीर निगम यांनी स्पष्ट केले आहे. UPI व्यवहारांवर भविष्यात शुल्क लागू होण्याच्या चर्चांमुळे ग्राहकांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला होता. मात्र, वैयक्तिक UPI व्यवहार पूर्वीप्रमाणेच मोफत राहणार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. QR कोड स्कॅन करून दुकानात पेमेंट करणे, मित्र किंवा कुटुंबातील व्यक्तीला पैसे पाठवणे अथवा अन्य वैयक्तिक UPI व्यवहार करणे यासाठी ग्राहकांना कोणतेही अतिरिक्त शुल्क द्यावे लागणार नाही.

UPI पेमेंटवर शुल्क लागणार का?

UPI व्यवहारांवर शुल्क आकारण्याबाबत अलीकडे चर्चा सुरू झाली होती. करसंबंधी दुरुस्ती विधेयक लोकसभेत मंजूर झाल्यानंतर भविष्यात UPI व्यवहारांवर शुल्क लागू होण्याची शक्यता असल्याच्या बातम्या समोर आल्या. त्यामुळे सामान्य UPI युजर्समध्ये चिंता निर्माण झाली होती. या पार्श्वभूमीवर समीर निगम यांनी स्पष्ट केले की, P2P म्हणजेच एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीला होणाऱ्या UPI व्यवहारांवर ग्राहकांकडून शुल्क आकारले जाणार नाही.

MDR म्हणजे काय?

UPI शुल्काच्या चर्चेत MDR म्हणजे Merchant Discount Rate हा शब्द महत्त्वाचा ठरत आहे. MDR म्हणजे डिजिटल पेमेंटची प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी व्यापाऱ्याकडून पेमेंट सेवा देणाऱ्या संस्थांना दिले जाणारे शुल्क. हे शुल्क ग्राहकाने थेट भरायचे नसते.

Payments Council of India (PCI) कडूनही सामान्य ग्राहकांसाठी UPI व्यवहार मोफत राहणार असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. तसेच छोट्या व्यापाऱ्यांकडून UPI स्वीकारण्यासाठी MDR आकारला जाणार नसल्याचे सांगण्यात आले आहे.

₹2,000 पेक्षा जास्त व्यावसायिक व्यवहारांवर MDRची चर्चा

उपलब्ध माहितीनुसार, काही पात्र व्यावसायिक UPI व्यवहारांवर MDR लागू करण्याचा पर्याय चर्चेत आहे. विशेषतः ₹2,000 पेक्षा जास्त रकमेच्या काही व्यावसायिक व्यवहारांसाठी 0.25 ते 0.4 टक्क्यांपर्यंत MDR लागू होण्याची शक्यता असल्याचे अहवालांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. मात्र, अशा प्रकारचे शुल्क लागू झाल्यास ते थेट ग्राहकांकडून वसूल केले जाणार नाही. हे शुल्क व्यापारी आणि पेमेंट सेवा पुरवठादार यांच्यातील व्यावसायिक व्यवस्थेचा भाग असू शकते.

Person-to-Person UPI व्यवहारांवर परिणाम नाही

मित्राला पैसे पाठवणे, कुटुंबातील व्यक्तीला पैसे ट्रान्सफर करणे किंवा वैयक्तिक कारणासाठी UPI वापरणे अशा P2P व्यवहारांवर MDR लागू होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. त्यामुळे सामान्य ग्राहकांसाठी UPIचा वापर पूर्वीप्रमाणेच मोफत राहणार आहे.

UPI व्यवस्थेचा खर्च कोण उचलतो?

भारतात मोठ्या प्रमाणावर UPI व्यवहार मोफत असल्याने डिजिटल पेमेंट व्यवस्थेचा खर्च बँका, पेमेंट कंपन्या आणि इतर संबंधित संस्था उचलतात. मात्र, देशात डिजिटल व्यवहारांचे प्रमाण झपाट्याने वाढत असल्याने या व्यवस्थेच्या दीर्घकालीन आर्थिक मॉडेलवर चर्चा सुरू आहे. याच पार्श्वभूमीवर काही व्यावसायिक व्यवहारांसाठी MDR लागू करण्याबाबत पर्यायांचा विचार केला जात आहे.

सामान्य UPI युजर्सवर काय परिणाम होणार?

थोडक्यात, सामान्य ग्राहकांना UPI वापरण्यासाठी सध्या कोणतेही शुल्क भरावे लागणार नाही. QR कोड स्कॅन करून पेमेंट करणे किंवा दुसऱ्या व्यक्तीला UPIद्वारे पैसे पाठवणे मोफतच राहणार आहे.

MDRचा विषय मुख्यतः काही पात्र व्यावसायिक व्यवहारांशी संबंधित आहे. त्यामुळे UPI बंद होणार किंवा प्रत्येक व्यवहारासाठी ग्राहकांकडून शुल्क आकारले जाणार, अशी भीती बाळगण्याचे कारण नाही.