बातम्या

राष्ट्रीय आयुर्वेद दिन - निरोगी आणि संतुलित जीवनाचा शाश्वत मार्ग-डॉ. सुरजीत पांडव

By nisha patil - 9/24/2026 3:48:03 PM
Share This News:

राष्ट्रीय आयुर्वेद दिन - निरोगी आणि संतुलित जीवनाचा शाश्वत मार्ग-डॉ. सुरजीत पांडव
 

आजरा(हसन तकीलदार) 23 सप्टेंबर राष्ट्रीय आयुर्वेद दिनाचे औचित्य साधत  डॉ. सुरजीत पांडव.) वैद्यकीय अधिकारी राष्ट्रीय बाल स्वास्थ्य कार्यक्रम. उपाध्यक्ष, निमा आजरा )यांनी आयुर्वेदाचे महत्व पटवून दिले. तसेच आयुर्वेदाविषयी परिपूर्ण माहिती दिली.ग्रामीण रुग्णालय आजरा येथे आयोजित कार्यक्रमात ते बोलत होते.
                   

संपूर्ण जगाला निरामय आणि निरोगी जीवनाचा मार्ग दाखवणारी भारताची प्राचीन, वैज्ञानिक आणि समृद्ध वैद्यकीय परंपरा म्हणजे 'आयुर्वेद'. आजच्या धकाधकीच्या, तणावपूर्ण आणि वेगाने बदलणाऱ्या जीवनशैलीत आयुर्वेदाचे महत्त्व केवळ भारतातच नव्हे, तर जागतिक स्तरावर प्रकर्षाने जाणवू लागले आहे. या महत्त्वपूर्ण दिनाच्या निमित्ताने, आयुर्वेदाचा दृष्टिकोन आणि त्याची आजच्या काळातील गरज सर्वांपर्यंत पोहोचावी, यासाठी या संवादाचे नियोजन करण्यात आले होते.
 

​केवळ चिकित्सा नव्हे, तर परिपूर्ण जीवनशैली
'आयुष: वेद: आयुर्वेद:' अर्थात ज्या शास्त्रामध्ये आयुष्याचे (जीवनाचे) सखोल ज्ञान दडलेले आहे, तो आयुर्वेद. हे शास्त्र केवळ व्यक्ती आजारी पडल्यावर करावयाच्या औषधोपचारांपुरते मर्यादित नाही; तर मुळात माणूस आजारीच पडू नये, यासाठी त्याची जीवनशैली कशी असावी, याचे अचूक व शास्त्रीय मार्गदर्शन आयुर्वेद करते. "स्वस्थस्य स्वास्थ्य रक्षणं, आतुरस्य विकार प्रशमनं च|" (निरोगी व्यक्तीच्या आरोग्याचे रक्षण करणे आणि आजारी व्यक्तीचा आजार दूर करणे) हा आयुर्वेदाचा मुख्य उद्देश आहे.
​निसर्गाशी सांगड आणि त्रिदोष संतुलनआपले शरीर वात, पित्त आणि कफ या त्रिदोषांवर आधारित आहे. या त्रिदोषांचे संतुलन राखणे हा आयुर्वेदाचा गाभा आहे. आपली दिनचर्या (दिवसभराचे वेळापत्रक) आणि ऋतुचर्या (बदलत्या ऋतूनुसार राहणीमान व आहार) निसर्गाच्या चक्राशी जेवढी सुसंगत असेल, तेवढी आपली रोगप्रतिकारशक्ती उत्तम राहते.
 

​आजकाल मधुमेह, उच्च रक्तदाब, हृदयविकार, मानसिक ताणतणाव आणि पचनाचे गंभीर विकार यांसारख्या जीवनशैलीजन्य आजारांचे प्रमाण वेगाने वाढत आहे. अशा वेळी आयुर्वेदातील पंचकर्म चिकित्सा, रसायन वाजीकरण आणि औषधी वनस्पतींचे सखोल ज्ञान मानवी शरीराला पुन्हा निसर्गाशी जोडते. शरीरातील वाढलेले दोष कमी करण्यासाठी किंवा नैसर्गिक कार्ये सुरळीत करण्यासाठी आयुर्वेदात ग्राही, स्तंभन यांसारख्या सूक्ष्म आणि प्रभावी औषधी कर्मांचे वर्णन केले आहे, जे शरीराचे बिघडलेले चक्र पुन्हा पूर्ववत करण्यास मदत करतात.
​

आहार हेच महाऔषध
आयुर्वेदानुसार आपल्या आरोग्याची गुरुकिल्ली आपल्या स्वयंपाकघरातच दडलेली आहे. आपल्या प्रकृतीनुसार, भुकेनुसार आणि ऋतूनुसार आहाराचे सेवन केल्यास पचनसंस्था (अग्नी) मजबूत राहते. आजच्या 'फास्ट फूड' आणि 'जंक फूड'च्या जमान्यात आपण आपल्या पारंपरिक, सात्विक आणि ताज्या आहाराकडे परत जाणे ही काळाची गरज बनली आहे. अन्नावर केलेले संस्कार, ते खाण्याची वेळ आणि पद्धत यावर आयुर्वेद विशेष भर देतो.
​

राष्ट्रीय आयुर्वेद दिवसाचा संकल्प
आजच्या या राष्ट्रीय आयुर्वेद दिनानिमित्त आपण सर्वांनी एक महत्त्वाचा संकल्प करूया – 'निरोगी स्वतःसाठी आणि सशक्त समाजासाठी आयुर्वेदाचा दैनंदिन जीवनात अंगीकार.' केवळ आजारी पडल्यावरच उपचारांसाठी धाव घेण्यापेक्षा, आपले दैनंदिन जीवन आयुर्वेदाच्या शाश्वत सिद्धांतांनुसार जगण्याचा प्रयत्न करूया.
 

​निसर्गाशी जवळीक, प्रकृतीला मानवेल असा योग्य आहार, नियमित योगासने आणि मानसिक शांती यांच्या त्रिवेणी संगमातूनच आपण खऱ्या अर्थाने 'आरोग्यम् धनसंपदा' हा मंत्र सार्थ करू शकतो. चला, आयुर्वेदाची कास धरूया आणि निरोगी आयुष्याकडे वाटचाल करूया. असे  डॉ. सुरजीत सुधाकर पांडव यांनी उपस्थिताना मार्गदर्शन केले.