आरोग्य

योग आणि पर्यावरणीय संतुलन

By nisha patil - 6/23/2025 11:23:29 PM
Share This News:

🧘‍♀️ योग आणि पर्यावरणीय संतुलन 🌱

प्रस्तावना:

आजच्या धकाधकीच्या जीवनशैलीत, मानवी जीवन असंतुलित झाले आहे – शारीरिक, मानसिक आणि पर्यावरणीय पातळीवर. अशा वेळी योग म्हणजे आत्मशुद्धीचा व प्रकृतीशी समरसतेचा मार्ग आहे. योग फक्त व्यायाम नसून तो एक जीवनशैली आहे, जी आपल्याला स्वतःशी आणि निसर्गाशी जोडते.

१. योग म्हणजे काय?

• 'योग' म्हणजे 'जोड' – शरीर, मन आणि आत्मा यांचा समन्वय.

• पतंजली ऋषींनी योगाचे अष्टांग (यम, नियम, आसन, प्राणायाम, प्रत्याहार, धारणा, ध्यान, समाधी) मांडले.

• योग मानसिक शांतता, आत्मशुद्धी व शरीरसामर्थ्य यासाठी अत्यावश्यक आहे.

२. पर्यावरणीय असंतुलनाची कारणं:

• वृक्षतोड, प्रदूषण, औद्योगिक कचरा, प्लास्टिकचा वापर, जीवाश्म इंधनांवर अवलंबून असलेली जीवनशैली.

• निसर्गापासून दुरावल्यामुळे माणूस आज विविध नैसर्गिक संकटांना तोंड देतो आहे.

३. योगाचा पर्यावरणीय संतुलनाशी संबंध:

• योग म्हणजे साधेपणाचे जीवन, जे पर्यावरणपूरक आहे.

• योग शिकवतो की "जास्त नसून योग्य असावे". त्यामुळे भौतिक वस्तूंचा अतिरेकी वापर टाळला जातो.

• योगाभ्यास करणारा व्यक्ती प्राण्यांशी, वनस्पतींशी, पाण्याशी आणि हवेशी सहअस्तित्व स्वीकारतो.

• प्राणायामाने शुद्ध वायूचा महत्त्व पटतो आणि त्यामुळे हवा प्रदूषणाविषयी जागरूकता निर्माण होते.

• योगाने शरीर आणि मन स्थिर राहते, त्यामुळे लोभ, क्रोध, स्पर्धा यावर नियंत्रण ठेवता येते – जे पर्यावरणीय शोषणाचे मूळ कारण आहे.

४. योगदिन आणि पर्यावरण:

• २१ जून – आंतरराष्ट्रीय योग दिन, याला अनेकदा ‘हरित जीवनशैलीचा प्रचार’ म्हणूनही ओळख दिली जाते.

• अनेक योग शिबिरांमधून झाडे लावा, प्लास्टिक टाळा, नैसर्गिक आहाराचा वापर करा असे संदेश दिले जातात.