आरोग्य

रुग्णालयातील वैद्यकीय साहित्याच्या किमतींवर तुकाराम मुंढेंचा सवाल; MRP मध्ये मोठी तफावत

By Shivani - 9/16/2026 3:13:40 PM
Share This News:

रुग्णालयातील वैद्यकीय साहित्याच्या किमतींवर तुकाराम मुंढेंचा सवाल; खरेदी किंमत आणि MRP मध्ये मोठी तफावत

मुंबई :

रुग्णालयांमध्ये उपचारासाठी वापरल्या जाणाऱ्या वैद्यकीय साहित्याच्या किमतीबाबत औषध प्रशासन विभागाचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी गंभीर मुद्दा उपस्थित केला आहे. वैद्यकीय साहित्याची मूळ खरेदी किंमत आणि रुग्णांकडून आकारली जाणारी किंमत यामध्ये मोठी तफावत असल्याचे त्यांनी निदर्शनास आणून दिले आहे. काही वस्तूंवर खरेदी किमतीच्या तुलनेत हजारो टक्क्यांनी अधिक MRP असल्याचेही त्यांनी सांगितले.

रुग्णालयातील बिलात वैद्यकीय साहित्याचा मोठा खर्च

तुकाराम मुंढे यांनी यासंदर्भात केलेल्या पोस्टमध्ये रुग्णालयांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या वैद्यकीय साहित्याच्या किंमतीबाबत चिंता व्यक्त केली. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, अनेकदा एखादी वैद्यकीय वस्तू रुग्णालयापर्यंत पोहोचण्यापूर्वीच तिची किंमत मोठ्या प्रमाणात वाढलेली असते.

वितरकांकडून या वस्तूंच्या किमती निश्चित केल्या जातात आणि या किमतींचा त्यांच्या मूळ खरेदी किमतीशी अनेकदा थेट संबंध नसतो, असा मुद्दा मुंढे यांनी मांडला.

२,८०० टक्क्यांपेक्षा जास्त तफावत; धक्कादायक आकडे

महाराष्ट्रातील रुग्णालयांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या वैद्यकीय साहित्याच्या सर्वेक्षणाचा संदर्भ देताना तुकाराम मुंढे यांनी काही उदाहरणे दिली आहेत.

• IV Infusion Set: मूळ खरेदी किंमत ₹11.05, तर छापील किंमत ₹325.
• Syringe: ₹6.75 मध्ये खरेदी केली जाणारी सिरिंज ₹57.20 या किमतीने विकली जाते.
• Catheter: ₹29.41 मध्ये मिळणाऱ्या कॅथेटरवर ₹310 किंमत छापण्यात आली आहे.

IV Infusion Set च्या उदाहरणात मूळ खरेदी किमतीच्या तुलनेत छापील किमतीतील तफावत २,८४१ टक्क्यांपर्यंत असल्याचे मुंढे यांनी नमूद केले आहे.

गंभीर रुग्णाकडे किमतीची तुलना करण्याचा पर्याय नसतो

रुग्णालयात उपचार घेत असलेल्या रुग्णाला वैद्यकीय साहित्याची किंमत स्वतः ठरवण्याची किंवा दुसऱ्या ठिकाणी जाऊन त्याची तुलना करण्याची संधी अनेकदा मिळत नाही. विशेषतः गंभीर अवस्थेतील रुग्ण आणि त्याच्या नातेवाईकांसाठी उपचाराला प्राधान्य असते.

यामुळे संबंधित वस्तूची किंमत किती आहे, त्यावर किती मार्जिन आहे किंवा त्यासाठी पर्याय उपलब्ध आहेत का, याबाबत प्रश्न उपस्थित करणे कठीण होते, असे तुकाराम मुंढे यांनी म्हटले आहे.

औषधांवर किंमत नियंत्रण, मात्र वैद्यकीय साहित्याबाबत वेगळी स्थिती

औषधांच्या किमतींवर 'औषध (किंमत नियंत्रण) आदेश, २०१३' अंतर्गत नियमन केले जाते. मात्र, वैद्यकीय क्षेत्रात वापरल्या जाणाऱ्या बहुतांश साहित्यावर अशाच प्रकारचे व्यापक सरकारी मूल्य नियंत्रण नसल्याचा मुद्दा मुंढे यांनी मांडला आहे.

यामुळे वैद्यकीय साहित्याच्या खरेदी किंमती, MRP आणि रुग्णांकडून आकारल्या जाणाऱ्या अंतिम किमतीमध्ये मोठी तफावत निर्माण होऊ शकते.

FDA कडून केंद्र सरकारकडे शिफारसी

रुग्णांवरील आर्थिक भार कमी करण्याच्या उद्देशाने महाराष्ट्राच्या FDA अर्थात औषध प्रशासन विभागाने वैद्यकीय साहित्याच्या मूळ खरेदी किंमत आणि त्यावर छापण्यात येणारी MRP यांच्यातील तफावतीवर कायदेशीर मर्यादा आणण्यासंदर्भात शिफारसी तयार केल्याचे तुकाराम मुंढे यांनी सांगितले.

या शिफारसी केंद्रीय औषध मानक नियंत्रण संघटना (CDSCO) आणि राष्ट्रीय औषध मूल्य निर्धारण प्राधिकरण (NPPA) यांच्याकडे पाठवण्यात आल्याचे त्यांनी नमूद केले आहे.

वैद्यकीय साहित्याच्या किमतीमध्ये पारदर्शकता आणण्यासाठी आणि रुग्णांवरील आर्थिक भार कमी करण्यासाठी या प्रस्तावांवर केंद्र सरकारकडून पुढील निर्णय होणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.